Nowa.Moda
Nauka

Progi BMI zmieniają statystyki nadwagi i otyłości

W przeglądzie badań z Indii, Bangladeszu i Nepalu odsetek osób zaliczanych do grupy z nadwagą lub otyłością był wyższy przy azjatyckim progu wskaźnika masy ciała (BMI) wynoszącym 23 kg/m² niż przy globalnym progu 25 kg/m².

Rząd drewnianych krążków przedzielony dwiema szklanymi płytkami na grafitowej powierzchni — ilustracja
Ilustracja poglądowa: dwie szklane przegrody w jednym rzędzie krążków symbolizują dwa progi BMI.

W pracy Nandi i współautorów, przytoczonej w przeglądzie, szacunek dla nadwagi i otyłości liczonych łącznie wyniósł 55,4 proc. przy kryterium azjatyckim i 36,5 proc. przy globalnym. Gdy oba progi zastosuje się do tych samych pomiarów, różnicę tworzą osoby z BMI wynoszącym co najmniej 23, ale mniej niż 25 kg/m². Ich pomiary się nie zmieniają. Zmienia się to, czy zostaną uwzględnione w odsetku.

Dlaczego w ogóle stosować niższą granicę? Autorzy przywołują wcześniejsze prace, według których zaburzenia metaboliczne w populacjach południowoazjatyckich mogą występować przy niższym BMI niż w porównywanych populacjach zachodnich. Sam przegląd nie ustalał jednak progu indywidualnej diagnozy. Badał, jak wybór granicy zmienia statystyki populacji.

Kogo uwzględniono w porównaniach

Rameshwor Parajuli, Wilna Oldewage-Theron i Surya Raj Niraula włączyli do przeglądu 31 prac: 14 dotyczących Bangladeszu, 9 Nepalu i 8 Indii. Szukali recenzowanych publikacji wydanych od stycznia 2015 r. do maja 2026 r., opartych na reprezentatywnych danych krajowych zbieranych od 2011 r. Przegląd ukazał się 18 listopada 2026 r. w PLOS ONE (DOI: 10.1371/journal.pone.0363136).

Liczba publikacji nie oznacza liczby niezależnych prób. Część prac sięgała po dane z tych samych rund badań krajowych. Autorzy grupowali więc nakładające się dane, by nie liczyć wielokrotnie tych samych uczestników. W porównaniach między krajami zestawiali osobno wyniki uzyskane według kryterium globalnego i azjatyckiego.

W ocenie autorów przeglądu 29 prac miało niskie ryzyko błędu systematycznego, a dwie umiarkowane. Nie znosiło to różnic w doborze badanych: w jednych analizach uwzględniano osoby od 15 lat, w innych dolna granica wynosiła 18, 25 lub 35 lat. Różniły się też zasady wykluczania uczestników. Zespół zestawił więc wyniki opisowo, bez metaanalizy i jednego zbiorczego odsetka dla trzech państw.

Zmiana progu to nie zmiana w czasie

Osobny wynik przeglądu dotyczył kobiet w wieku rozrodczym w Bangladeszu. Według autorów raportowany w tej grupie odsetek nadwagi i otyłości wzrósł ponad dwukrotnie między 2011 a 2022 r. Dla 2022 r. autorzy podali 55,3 proc. przy progu azjatyckim. To porównanie kolejnych lat, a nie przeliczenie tych samych pomiarów według dwóch kryteriów.

Nawet wyniki z tego samego roku i badania nie zawsze są wprost porównywalne. Autorzy odnotowali rozbieżności między pracami opartymi na tych samych rundach krajowego badania DHS w Bangladeszu, między innymi z 2011 i 2014 r. Na odsetek wpływa nie tylko próg BMI, lecz także to, kogo uwzględniono w obliczeniach, jak potraktowano brakujące dane i jakie wagi nadano obserwacjom.

Co badano poza BMI

W badaniach z trzech krajów nadwaga i otyłość wiązały się m.in. z większą zamożnością gospodarstwa domowego, wyższym wykształceniem i mieszkaniem w mieście. W analizach dotyczących kobiet odnotowano też związki z większą liczbą porodów i porodem przez cesarskie cięcie. Dane przekrojowe pozwalają dostrzec takie zależności, ale nie dowodzą, że któraś z tych cech była przyczyną nadwagi lub otyłości.

W uwzględnionych pracach niemal nie mierzono bezpośrednio diety ani aktywności fizycznej. Autorzy postulują, by krajowe badania zbierały takie dane za pomocą sprawdzonych narzędzi, a raporty uwzględniały azjatyckie progi BMI.