Nowa.Moda
Nauka

Ręczny spektrometr Ramana sprawdzono na próbkach zmian szyjki macicy

Widma uzyskane z tkanki wyciętej podczas zabiegów różniły się między grupą pacjentek z rakiem inwazyjnym a grupą ze zmianami innymi niż rak. Gdy jednak modele sprawdzono na poziomie pacjentek, a nie pojedynczych widm, wyraźnie gorzej rozróżniały badane grupy.

Dłoń w rękawiczce kieruje sondę na cienki skrawek tkanki za przezroczystą ścianką pojemnika na blacie laboratoryjnym — ilustracja
Poglądowa ilustracja pomiaru Ramana na próbce tkanki szyjki macicy poza organizmem.

W części badania poświęconej zmianom szyjki macicy Yixuan Zhang i współautorzy zebrali 212 widm Ramana od 74 pacjentek. Punktem odniesienia były rozpoznania z rutynowego badania histopatologicznego po zabiegu. Praca ukazała się 19 listopada 2026 r. w PLOS ONE (DOI: 10.1371/journal.pone.0363469).

Inne widmo to nie inna pacjentka

Badacze postawili modelom dwa osobne zadania. W pierwszym chodziło o odróżnienie 11 pacjentek z inwazyjnym rakiem szyjki macicy od 63 ze zmianami innymi niż rak. W drugim, już bez przypadków raka inwazyjnego, porównano 10 pacjentek ze zmianami śródnabłonkowymi wysokiego stopnia (HSIL) i 53 ze zmianami łagodnymi lub śródnabłonkowymi niskiego stopnia (LSIL).

Jeśli od jednej pacjentki pochodziło kilka widm, rejestrowano je w różnych punktach tej samej próbki. Żeby sprawdzić, jak model radzi sobie z danymi osoby, której pomiarów nie znał, badacze w każdej rundzie walidacji trzymali wszystkie jej widma razem: trafiały albo do części przeznaczonej do uczenia, albo do części służącej do oceny. Ustawienia modeli dobierano wyłącznie na danych z części przeznaczonej do uczenia.

W analizie pojedynczych widm AUC, czyli miara tego, jak dobrze model rozróżnia grupy, wyniosło 0,774 dla porównania dotyczącego raka inwazyjnego i 0,782 dla zmian wysokiego stopnia. Przy ocenie na poziomie pacjentek średnie AUC spadło odpowiednio do 0,519 i 0,639.

Które różnice w sygnale się utrzymały

Spektroskopia Ramana pozwala zebrać informacje o składzie tkanki bez znakowania próbki. Na kształt widma składają się sygnały między innymi od białek, lipidów i kwasów nukleinowych. Niezależnie od oceny modeli zespół szukał różnic w poszczególnych pasmach widma. Do tego porównania najpierw połączono powtarzane pomiary od tej samej pacjentki.

Po korekcie uwzględniającej wielokrotne porównania istotne statystycznie różnice między grupą z rakiem inwazyjnym a grupą ze zmianami innymi niż rak utrzymały się w sześciu pasmach. W porównaniu dotyczącym zmian wysokiego stopnia żadne z wcześniej wybranych pasm nie spełniło tego kryterium.

Wynik dotyczy tak przygotowanej tkanki

Do całego badania w szpitalu Uniwersytetu Medycznego w Harbinie od kwietnia do sierpnia 2025 r. włączono 135 dorosłych pacjentek poddawanych zabiegom ginekologicznym. Nie wszystkie grupy służyły do porównywania zmian szyjki macicy. Na prawidłowej tkance jajnika testowano ustawienia mocy lasera i czasu zbierania sygnału, a na tkance mięśniowej macicy sprawdzano wpływ grubości skrawków.

Próbki szyjki macicy cięto na skrawki o grubości około 1 mm. Płukano je w soli fizjologicznej, umieszczano w 70-procentowym etanolu i wyjmowano z niego przed pomiarem. Sygnał rejestrowano przez ściankę przezroczystego pojemnika za pomocą spektrometru z laserem o długości fali 785 nm. Moc ustawiono na 128 mW, a czas zbierania sygnału na 4 sekundy. Od pobrania fragmentu wyciętej tkanki do uzyskania surowych danych upływało około 15–30 minut. Nie zapisano dokładnego czasu kontaktu tkanki z etanolem.

Nie odnotowano też, z czego wykonano pojemnik, a w analizie nie uwzględniono pomiarów kontrolnych dla pojemnika i etanolu. Osobnym ograniczeniem było to, że rozpoznanie histopatologiczne dotyczyło pacjentki, a nie punktu przyłożenia sondy. Badacze nie zestawili widm z obrazem mikroskopowym dokładnie tych samych miejsc w próbce.

Badanie pokazało, że w tych warunkach da się rejestrować widma ręcznym spektrometrem. Autorzy traktują go na razie jako eksperymentalne narzędzie pomocnicze do oceny wyciętej tkanki, nie samodzielny test diagnostyczny. Jako kolejne kroki wskazują pomiary świeżej tkanki, zestawienie widm z histopatologią w tych samych punktach oraz sprawdzenie wyników w większych grupach i w niezależnych ośrodkach.