Sezonowy rytm ocen czterech wartości w ankietach z USA
Średnie oceny konformizmu, władzy, osiągnięć i życzliwości układały się w cykle z dwoma szczytami i dwoma dołkami w ciągu roku. Badacze zobaczyli ten wzorzec, gdy połączyli ponad 13 lat odpowiedzi z ankiety Schwartza i obliczyli średnie dla kolejnych tygodni kalendarza.
Szczyty i dołki nie wypadały w tych samych tygodniach dla wszystkich wartości. Cykle władzy, osiągnięć i życzliwości wyłoniły się z analiz eksploracyjnych: badacze szukali wzorców, nie przewidując z góry ich przebiegu. W przypadku konformizmu sprawdzali natomiast wcześniej zapisaną hipotezę.
Punktem odniesienia była wcześniejsza praca o wartościach związanych ze spójnością grupy: lojalności, szacunku dla autorytetu i czystości. W tamtych danych poparcie dla nich było największe wiosną i jesienią, a najmniejsze w środku lata i zimy. W nowym badaniu autorzy spodziewali się podobnego przebiegu ocen bezpieczeństwa, tradycji i konformizmu, czyli przestrzegania norm społecznych. Z tej trójki tylko dla konformizmu uzyskali podobny, powtarzalny cykl.
Jak badacze połączyli wiele lat w jeden kalendarz
Radha Bazaz, Ian Hohm i Mark Schaller wykorzystali odpowiedzi 31 981 osób, które podały lokalizację w USA i wypełniły ankietę na stronie YourMorals od 29 listopada 2007 r. do 9 grudnia 2020 r. Praca ukazała się 19 listopada 2026 r. w PLOS ONE (DOI: 10.1371/journal.pone.0362955).
W kwestionariuszu znalazło się 57 pozycji, w tym uprzejmość i bogactwo. Uczestnicy oceniali, jak ważna jest dla nich każda pozycja, a z odpowiedzi badacze wyliczali wyniki dla dziesięciu wartości. Władza wiązała się tu ze statusem i zasobami materialnymi, a życzliwość z troską o dobro osób z własnego otoczenia. W głównej analizie od wyniku każdej osoby w danej kategorii odejmowano średnią z jej wyników we wszystkich dziesięciu kategoriach. Liczyło się więc to, jak wysoko dana osoba stawiała wartość na tle pozostałych.
W 34 tygodniach nie zebrano żadnej ankiety, a w pozostałych na tydzień przypadało średnio około 50 odpowiedzi. Zamiast szukać osobnego cyklu w każdym roku, zespół zestawił odpowiedzi z tych samych tygodni kalendarzowych. Do pierwszego tygodnia trafiały więc ankiety z 1–7 stycznia, niezależnie od roku ich wypełnienia.
Przed obliczeniem średnich badacze usunęli z danych długofalowy trend liniowy, żeby nie pomylić stopniowej zmiany z cyklem. Dla każdej wartości uzyskali w ten sposób serię 52 średnich, opartych na odpowiedziach od 287 do 2621 osób na tydzień. Sprawdzili, jak dobrze do tych punktów pasują dwa modele: jeden z pojedynczym szczytem i dołkiem w roku, drugi z dwiema takimi parami.
Żeby sprawdzić, czy wzorzec nie wynikał z jednego nietypowego roku, zespół powtórzył analizę 14 razy, za każdym razem pomijając dane z innego roku kalendarzowego. Za powtarzalny uznawał tylko cykl wykrywalny po każdym takim wyłączeniu. Podobne wyniki uzyskał również wtedy, gdy nadawał większą wagę tygodniom z większą liczbą odpowiedzi lub używał ocen bez odejmowania indywidualnej średniej.
Czego nie widać w tygodniowych średnich
Różnica między średnimi nie mówi, czy te same osoby po kilku miesiącach inaczej oceniały swoje priorytety. Badanie nie dowodzi też, że to pora roku wywołała różnice. Wraz z nią zmieniają się m.in. pogoda i zwyczaje związane ze świętami, a ta analiza nie pozwala rozdzielić ich wpływu.
Badacze sprawdzili, czy zmianom ocen towarzyszyły podobne sezonowe wahania lęku, depresji i złości. Nie mierzyli tych emocji u ankietowanych: jako pośredni wskaźnik wykorzystali częstość wyszukiwania związanych z nimi haseł w Google. Porównanie nie dało przekonujących dowodów na taki związek.