Nowa.Moda
Ciekawostki

Wielka Brytania czasowo blokuje wywóz dwóch tomów kaligrafii mogolskiej

Brytyjski rząd czasowo wstrzymał wywóz dwóch tomów kaligrafii mogolskiej, zawierających prace liczące prawdopodobnie ponad 400 lat. Pierwszy okres odroczenia decyzji o licencji potrwa do 15 lutego 2027 r. włącznie, dając czas na znalezienie nabywcy w kraju.

Dwa otwarte tomy z kaligrafią i złotymi zdobieniami na marginesach kart, leżące na ciemnym drewnianym stole — ilustracja
Koncepcyjne ujęcie dwóch tomów kaligrafii z kartami zdobionymi złotymi motywami roślinnymi i zwierzęcymi.

Rekomendowana cena zakupu wynosi 900 tys. funtów. Według brytyjskiego rządu odroczenie ma pomóc muzeom i galeriom zebrać potrzebne środki, także dzięki wsparciu darczyńców. Możliwy jest również zakup przez osobę prywatną i przekazanie tomów narodowi.

Dwa etapy zamiast ostatecznej decyzji

Po zakończeniu pierwszego okresu odroczenia właściciele będą mieli 15 dni roboczych na rozważenie ofert zakupu po rekomendowanej cenie. Drugi okres rozpocznie się po podpisaniu umowy opcyjnej i potrwa cztery miesiące. Procedura nie oznacza więc, że tomy zostały już kupione lub że na pewno pozostaną w Wielkiej Brytanii.

29 kart z cesarskiego albumu

Dzisiejsze dwa tomy powstały z kart większego albumu cesarskiego, datowanego na lata około 1595–1605. Według komunikatu pierwotny zbiór przygotowano prawdopodobnie w warsztacie dworskim w Lahaurze lub Agrze dla cesarza Akbara albo jego syna, księcia Salima.

Łącznie w tomach znajduje się 29 kart, zawierających przykłady kaligrafii oraz jeden rysunek. Każda karta ma iluminowane, czyli dekoracyjnie zdobione marginesy. W złotych ornamentach pojawiają się motywy roślinne i zwierzęce.

Jednym z autorów jest Muhammad Hussain Kashmiri, czołowy kaligraf cesarza Akbara, słynący z wyjątkowej drobiazgowości swoich prac. W zbiorze znalazły się też rzadkie dzieła, które wykonał Abd al-Rahim al-Haravi.

Nie tylko piękne pismo

Za decyzją stoi rekomendacja RCEWA, brytyjskiego komitetu doradczego do spraw eksportu dzieł sztuki i dóbr kultury. Komitet uznał, że tomy spełniają drugie i trzecie kryterium Waverleya: mają wyjątkowe znaczenie estetyczne oraz wartość dla badań nad twórczością kaligrafów dworskich, praktyką ich warsztatów i rolą tych artystów w dyplomacji.

Dwa tomy nie odzwierciedlają jednak pierwotnego kształtu kolekcji. Cesarski album rozdzielono przed 1728 r. Jak podkreśla komunikat, zachowanie obiektów ma umożliwić badanie zmian w sposobie tworzenia takich zbiorów; niewiele podobnych dzieł przetrwało w całości.

Caroline Shenton z RCEWA wskazuje konkretne pytania: o techniki wykonania kart, historię ich rozproszenia i ponownej oprawy. Jej zdaniem prowadzenie tych badań wymaga dostępu do fizycznych tomów. Jednym z zagadnień jest także ich związek z podobnymi kartami znajdującymi się obecnie w Royal Collection, brytyjskiej kolekcji królewskiej.

Źródła i opracowanie

Źródło: DCMS. Autorzy: Department for Digital, Culture, Media and Sport, The Reviewing Committee on the Export of Works of Art and Objects of Cultural Interest, Arts Council England. Minister acts to keep exquisite Mughal calligraphy collection from leaving the UK. https://www.gov.uk/government/news/minister-acts-to-keep-exquisite-mughal-calligraphy-collection-from-leaving-the-uk. Publikacja: 2026-11-16; dostęp: 2026-11-17. Zasady materiału źródłowego: Open Government Licence v3.0 — https://www.nationalarchives.gov.uk/doc/open-government-licence/version/3/. Nowa.Moda: własne, częściowe omówienie faktów po polsku, z własną redakcją i doborem treści. Oryginał jest dostępny bezpłatnie.