Nowa.Moda
Nauka

Fasola zwyczajna miała mniej brodawek po zwiększeniu ekspresji genu kalretikuliny

W doświadczeniu z fasolą zwyczajną i szczepem Rhizobium tropici CIAT 899 obniżenie ekspresji genu PvCRT08 sprawiło, że więcej nici, którymi przemieszczają się bakterie, dotarło do kory korzenia.

Rozgałęziony korzeń fasoli z niewielkimi brodawkami widoczny w przekroju ciemnej gleby — ilustracja
Poglądowa ilustracja korzenia fasoli zwyczajnej z brodawkami, w których bakterie wiążą azot.

Kiedy bakterie zostają uwięzione w zwijającym się włośniku na powierzchni korzenia, roślina tworzy rurkowatą strukturę zwaną nicią infekcyjną. To nią bakterie przemieszczają się w stronę zawiązka brodawki. W dojrzałych brodawkach wiążą azot atmosferyczny, którego fasola sama nie może wykorzystać w tej postaci.

Yolanda Ortega-Ortega i współautorzy opisali doświadczenie 20 listopada 2026 r. w PLOS ONE. Badali fasolę odmiany Negro Jamapa, modyfikując jej korzenie, ale nie części nadziemne. W jednym wariancie obniżyli ekspresję genu kalretikuliny PvCRT08 metodą RNAi, w drugim ją zwiększyli. Każdy wariant porównali z osobną grupą kontrolną.

Więcej nici w korze nie oznaczało więcej brodawek

Siedem dni po podaniu bakterii badacze policzyli nici infekcyjne osobno we włośnikach i w komórkach kory korzenia. Gdy zwiększyli ekspresję PvCRT08, we włośnikach pozostawało więcej nici niż w grupie kontrolnej, lecz mniej docierało do kory.

Średnicę brodawek mierzono w 14. i 21. dniu po podaniu bakterii. W 21. dniu ustalano też ich liczbę i badano aktywność nitrogenazy, enzymu, który umożliwia bakteriom wiązanie azotu. Przy zwiększonej ekspresji PvCRT08 brodawki były nie tylko mniej liczne, lecz także mniejsze, a aktywność właściwa enzymu spadła. Przy obniżonej ekspresji żadna z tych trzech miar nie zmieniła się istotnie, mimo że wcześniej więcej nici dotarło do kory.

Żeby ocenić aktywność nitrogenazy, zespół mierzył ilość etylenu powstającego w próbie z acetylenem. Wynik przeliczał na godzinę i gram suchej masy brodawek. Taki test pokazuje aktywność enzymu w badanej tkance, ale nie mierzy bezpośrednio, ile azotu związała cała roślina.

Gdzie był aktywny gen kalretikuliny

Ilość RNA powstającego z PvCRT08 zmieniała się w trakcie symbiozy. W osobnej części doświadczenia badacze śledzili aktywność promotora, czyli odcinka DNA sterującego odczytywaniem genu. Sygnał wykryli we włośnikach i komórkach kory, ale też w zawiązkach brodawek i w zasiedlonych przez bakterie komórkach dojrzałych brodawek.

Zmiana ekspresji PvCRT08 nie zmieniła natomiast ilości RNA trzech innych badanych genów: PvCyclin, PvEnod2 i PvNIN. Tak było zarówno w korzeniach, którym podano bakterie, jak i w tych, którym ich nie podano.

Kalretikulina wiąże jony wapnia i pomaga nowo powstającym białkom przybrać właściwy kształt. Autorzy wskazują, że wpływ PvCRT08 na symbiozę może wynikać ze zmian w gospodarce wapniowej komórki lub w kontroli jakości białek. Doświadczenie nie rozstrzyga, czy za obserwowanymi zmianami stoi któryś z tych mechanizmów.