Interfejs mózg–komputer po udarze: lepsze wyniki ruchowe w małym badaniu
W badaniu 32 osób w fazie podostrej po udarze sprawność ruchowa kończyny górnej poprawiła się po czterech tygodniach bardziej w grupie z aktywnym interfejsem mózg–komputer niż w grupie z treningiem pozorowanym. Uczestników przydzielono do grup losowo, a w obu trening wyobrażania ruchu uzupełniał standardową rehabilitację.
Zespół Qifenga Tonga osobno oceniał sprawność ruchową i samodzielność w codziennych czynnościach. W zmodyfikowanym indeksie Barthel, za pomocą którego mierzono samodzielność, nie stwierdzono istotnej statystycznie różnicy między grupami.
Główną miarą sprawności ruchowej była skala Fugl-Meyera dla kończyny górnej. Po czterech tygodniach poprawę odnotowano w obu grupach. Porównanie uwzględniało wyniki sprzed rozpoczęcia ćwiczeń: grupa z aktywnym interfejsem wypadła lepiej zarówno w skali Fugl-Meyera, jak i w dwóch dodatkowych pomiarach ruchu — teście funkcji ruchowej Wolfa i skali oceny motorycznej.
Analiza wyników klinicznych objęła wszystkich uczestników zgodnie z ich pierwotnym przydziałem. W grupie z treningiem pozorowanym brakowało wyników końcowych jednej osoby, dlatego brakujące wartości oszacowano statystycznie.
Ta sama gra, inny sposób sterowania
Na ekranie uczestnicy widzieli grę przedstawiającą pływanie. Mieli wyobrażać sobie ruchy rąk wykonywane podczas pływania. W wariancie aktywnym system na bieżąco analizował sygnał EEG. Gdy obliczony z niego wskaźnik przekraczał próg ustalony dla danej osoby, ruszała animacja, a robotyczna orteza poruszała kończyną.
W wariancie pozorowanym sprzęt i zadanie były takie same. Orteza również poruszała kończyną w podobnym zakresie prędkości, ale wykonywała zaprogramowaną sekwencję, niezależnie od sygnału mózgowego. Badacze porównywali więc trening, w którym urządzenie reagowało na aktywność mózgu, z treningiem, w którym uczestnik także doświadczał ruchu ortezy, ale urządzenie nie reagowało na jego EEG.
Kogo objęło porównanie
Badanie prowadzono w jednym ośrodku, Zhejiang Provincial People’s Hospital, od grudnia 2019 do grudnia 2020 r. Do udziału kwalifikowano osoby w wieku od 18 do 80 lat, z niedowładem połowiczym, od jednego do trzech miesięcy po udarze. Wyniki ukazały się 20 listopada 2026 r. w PLOS One.
W każdej grupie było po 16 osób. Uczestnicy odbywali po pięć półgodzinnych sesji tygodniowo, a poza nimi korzystali ze standardowej rehabilitacji, głównie fizjoterapii i terapii zajęciowej. Uczestnikom nie ujawniono, czym różnią się warianty treningu, a osoby oceniające wyniki nie znały przydziału do grup. Znali go terapeuci prowadzący sesje, ale nie oceniali uczestników ani nie analizowali danych.
Co pokazał rezonans
Przed treningiem i po nim wykonano także rezonans magnetyczny. W grupie z aktywnym interfejsem odnotowano wzrost objętości istoty szarej w dodatkowym polu ruchowym po stronie przeciwnej do uszkodzenia. Porównanie obu grup nie wykazało jednak istotnej statystycznie różnicy w objętości istoty szarej.
W rezonansie czynnościowym wykonywanym w spoczynku badacze sprawdzali, na ile sygnały z różnych obszarów mózgu zmieniały się wspólnie. W grupie z aktywnym interfejsem wzrosła tak mierzona łączność dodatkowego pola ruchowego z płacikiem IX móżdżku i zakrętem wrzecionowatym. Zmiany łączności wiązały się z poprawą w skali Fugl-Meyera, teście Wolfa i indeksie Barthel, ale nie wykazano takiego związku dla skali oceny motorycznej. Samo współwystępowanie zmian nie dowodzi, że te widoczne w rezonansie odpowiadały za poprawę ruchu.
Ostatni pomiar sprawności wykonano bezpośrednio po zakończeniu ćwiczeń. Nie wiadomo więc, czy przewaga aktywnego treningu utrzymała się później. Zdaniem autorów trwałość i znaczenie kliniczne wyniku trzeba sprawdzić w większych badaniach z losowym przydziałem i dłuższą obserwacją.