Wrony wskazywały kierunek ruchu kropek średnio w 235 milisekund
Dwie wrony w eksperymencie Uniwersytetu w Tybindze potrzebowały średnio 235 milisekund, by rozpoznać kierunek ruchu kropek i wskazać odpowiedź. Przy wyraźnym sygnale ich trafność sięgała niemal 100 proc. — to wynik konkretnego zadania wzrokowego.
Czarnowrony oglądały poruszające się kropki na ekranie dotykowym. Miały określić, czy większość przemieszcza się w lewo, czy w prawo, a następnie dziobnąć cel po odpowiedniej stronie ekranu. Wynik 235 milisekund obejmował zatem zarówno ocenę informacji wzrokowej, jak i fizyczne wskazanie wyboru — nie samo dostrzeżenie ruchu.
Doświadczenie przeprowadzili Philipp Schmidbauer i prof. Andreas Nieder z Instytutu Neurobiologii Uniwersytetu w Tybindze. Ich pracę „Ultrarapid decision-making in an avian brain” opublikowano w 2026 roku w czasopiśmie „Science”. Opis wyników, przygotowany na podstawie materiałów uczelni, udostępnił ScienceDaily.
Dwa etapy oddzielone milisekundami
Żeby zajrzeć w proces poprzedzający dziobnięcie, naukowcy rejestrowali aktywność pojedynczych neuronów podczas wykonywania zadania. Skupili się na części ptasiego mózgu nazywanej nidopallium caudolaterale. To obszar ważny dla przetwarzania informacji i podejmowania decyzji, a więc pozwalający śledzić coś więcej niż sam końcowy ruch ptaka.
Już 70 milisekund po pojawieniu się ruchomych kropek neurony związane z dwoma możliwymi wyborami wykazywały różne wzorce aktywności. Działo się to, zanim ptak odpowiadał dziobnięciem. To inny pomiar niż średnie 235 milisekund: pierwszy opisuje wczesne różnicowanie sygnału w mózgu, drugi obejmuje także widoczną odpowiedź.
Obserwowana aktywność narastała w miarę oceniania obrazu, aż osiągała próg związany z podjęciem decyzji. Jej przebieg odzwierciedlał zarówno to, jak jednoznacznie kropki wskazywały kierunek, jak i to, którą odpowiedź ostatecznie wybierał ptak. Zapis pokazywał więc nie tylko reakcję mózgu na obraz, ale również jej związek z informacją potrzebną do dokonania wyboru.
Podobny proces w innej architekturze
Ptaki nie mają kory mózgowej zorganizowanej warstwowo tak jak u ssaków. Mimo tej różnicy nidopallium caudolaterale pełni funkcje, które badacze zestawiają z rolą ludzkiej kory przedczołowej: uczestniczy w przetwarzaniu informacji i podejmowaniu decyzji. Podobieństwo funkcji nie wymaga więc takiej samej organizacji mózgu.
Według Niedera obserwowana dynamika neuronalna jest zgodna z ustalonymi modelami podejmowania decyzji u ludzi i innych naczelnych. Narastanie aktywności do progu związanego z wyborem wpisuje się w ten obraz. Najciekawsze jest tu połączenie dwóch obserwacji: odmiennie zbudowany mózg realizuje podobny proces decyzyjny, a sygnał związany z wyborem rozwija się jeszcze przed widoczną reakcją zwierzęcia.
Trafność zależała od czytelności bodźca
Szybkość odpowiedzi nie oznaczała, że ptaki jedynie zgadywały. Przy wyraźnym kierunku ruchu trafność zbliżała się do 100 proc. Także wtedy, gdy wzór był trudny do rozpoznania, odpowiedzi pozostawały lepsze niż losowy wybór — tak rezultaty opisuje Schmidbauer. Niemal stuprocentowa skuteczność dotyczyła więc czytelnych sygnałów, a nie wszystkich warunków doświadczenia.
W omówieniu uczelni wynik przedstawiono jako dwukrotnie szybsze wykonanie zadania niż u ludzi i małp. Zakres wniosku jest jednak konkretny: badano dwa czarnowrony rozpoznające kierunek ruchu kropek. To porównanie szybkości określonej decyzji wzrokowej, nie dowód przewagi wron we wszystkich rodzajach wyborów ani ogólny ranking inteligencji.
Lot i żerowanie: hipoteza autorów
Autorzy szukają możliwego wyjaśnienia tej szybkości w wymaganiach, z którymi ptaki mierzyły się w toku ewolucji. Wzrok musi pomagać im wykonywać szybkie, precyzyjne manewry podczas lotu, a przy żerowaniu kierować dziób ku obiektom. Sprawne łączenie oceny obrazu z dokładnym ruchem mogło zatem sprzyjać rozwojowi bardzo szybkich procesów wzrokowo-decyzyjnych — to hipoteza badaczy.
Dokładny biologiczny mechanizm przewagi czasowej pozostaje jednak nieznany. Zarejestrowane sygnały pokazują, kiedy i w jaki sposób rozwija się aktywność związana z wyborem, ale same nie rozstrzygają, dlaczego cały proces jest u tych ptaków tak szybki. Autorzy wskazują, że wyjaśnienie tej różnicy wymaga dalszych badań.
